• Trk vatanda olmak: ifte vatandalk milletvekili seilmeye engel deildir.
• 25 yan doldurmu olmak: 13.10.2006 tarihindeki anayasa deiiklii ile seilme ya 30'dan 25'e indirilmitir.
• En az ilkokul mezunu olmak
• Kstl olmamak: Trk Medeni Kanunu'na gre kstlama, akl hastal, savurganlk, alkol veya uyuturucu madde bamll durumlarnda reit kiilerin fiil ehliyetlerinin mahkeme tarafndan snrlandrlmas veya tamamen kaldrlmasdr.
• Toplam bir yldan fazla hapis cezasna hkm giymi olmamak: Taksirli sulardan bir yldan fazla da hkm giymi ise kii milletvekili olabilir.
• Ar hapis cezasna hkm giymi olmamak: Sresi ne olursa olsun ar hapis cezas alanlar milletvekili olamazlar.
• Yz kzartc sulardan hkm giymi olmamak: Zimmet, ihtilas, irtikap, rvet, hrszlk, dolandrclk, sahtecilik, inanc ktye kullanmak, dolayl iflas gibi sular yz kzartc sulardr.
• Askerlik hizmetini yapm olmak: Askerlikten muaf olanlar milletvekili olabilir. Ancak ykml olup hangi gereke ile olursa olsun askerlik yapmayanlar milletvekili olamaz.
• Belirli sulardan hkm giymemi olmak: Kaaklk, resmi ihale ve alm-satmlara fesat kartrma, devlet srlarn aa vurma, terr eylemlerine katlma ve benzeri eylemleri tahrik ve tevikten dolay hkm giymi olanlar affa urasalar bile milletvekili olamazlar.

Y BR MLLETVEKL NELER YAPAR?

• Milletvekilleri grevlerini yaparken ortaya kabilecek bir kar atmasn her zaman kamu yarar dorultusunda zebilmeli ve bu konuda eitli evrelerden bask grse de drste bu basky halkmza anlatabilmelidir.
• Yaplan genel kurulda, dier kurullarda ve komisyonlarda karar verirken sadece kamu yarar ve halkmzn kar gzetilmeli, bu kararlarda kiisel karlar, aile veya yakn evre karlar sz konusu olmamaldr.
• Milletvekilleri, verdikleri karar ve davranlardan kaynaklanacak her trl soruturmaya daima ak olmal, grevlerini etkileyebilecek ekilde eitli kii ve kurululara kar maddi veya manevi anlamlarda herhangi bir ykmllk stlenmemelidir.
• Milletvekilleri, grevlerini tam bir zgrlk iinde yerine getirmelidir.

MLLETVEKLLERNN GREVLER NEDR?

Milletvekilleri TBMM nin yesi olarak Mecliste grev yaparlar. TBMM nin balca grev ve yetkileri ise,

• kanun koymak, deitirmek ve kaldrmak;
• Bakanlar Kurulunu ve bakanlar denetlemek;
• Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hkmnde kararname karma yetkisi vermek;
• bte ve kesin hesap kanun tasarlarn grmek ve kabul etmek;
• para baslmasna ve sava ilnna karar vermek;
• milletleraras antlamalarn onaylanmasn uygun bulmak,
• Trkiye Byk Millet Meclisi ye tamsaysnn bete ounluunun karar ile genel ve zel af ilnna karar vermek ve Anayasann dier maddelerinde ngrlen yetkileri kullanmak ve grevleri yerine getirmektir.
• Anayasa ve yasalarda belirtilen dier grevleri yapmaktr.

Dier yandan Milletvekilleri, seildikleri blgeyi veya kendilerini seenleri deil, btn Milleti temsil ederler. Btn bunlar Anayasamzda milletvekilleri iin tanmlanan grevlerdir. Ancak bunun dnda kamu vicdan ve siyasi etik alarndan vatandalar vekillerinde neler beklerler biraz da onlara bakalm.

• Milletvekili aday olan kiiler seim srecinde semenine eitli konularda vaatlerde bulunurlar. Semenler verdikleri szleri seildikten sonra tutmalarn beklerler. Bu nedenle milletvekili olmadan nce adaylarn yerine getirmeyecekleri konularda vaatte bulunmamalar gerekir.Aksi durum siyasete olan gveni zayflatr ve neticede sistem zarar grr.
• Milletvekilleri grevde bulunduklar sre ierisinde her yasama dnemi sonlarnda iletiim aralar yoluyla topluma mal beyannda bulunmaldrlar.
• Milletvekillerinin sylemleri, yaam biimleri ve davranlar birbirine uyumlu olmaldr.Topluma rnek olmaldrlar.
• Milletvekili olan kii halkn ihtiya duyduu hizmetler ve sorunlar hakknda gerek ulusal ve gerekse yerel dzeyde zm getirebilecek en az bir alanda uzmanlam olmaldr. Yani belli bir alanda bilgi ve beceri sahibi olmaldr.
• Milletvekilleri grev sreleri ierisinde temsil ettikleri kitlerinin karlarna aykr kiisel kar peinde olanlarn aleti olmamaldrlar.
• Bu gibi durumlar karsnda kamu yararn nde tutmaldrlar. Bu konuda kar evrelerinin basklarna boyun ememelidirler.
• Milletvekili olan bir kii eer kamu kurumlarnda grev alacaklar hakknda atama ve benzeri ahslar deerlendirme gibi bir g kullanacaksa tarafszlk, liyakat ve kamu yararna nem vermelidir.
• Milletvekilleri tm faaliyetlerinde temsil ettikleri vatandalarna kar ak ve effaf olmaldrlar.
• almalar hakknda srekli olarak halka ve sivil toplum kurulularna eitli iletiim aralar kanalyla bilgi vermelidirler. Sorulan sorular cevaplamaldrlar.
• Milletvekilleri seildikten sonra sadece kendilerine oy verenlerin deil vermeyenlerin de vekili olduklarn dikkate alarak temsil grevini yrtmelidirler. Her konuda demokratik kuralarla uygun hareket etmelidirler.
• Grevlerini yerine getirmeleri srasnda tarafsz olmaldrlar.
• Milletvekilleri, yapacaklar her trl davranlarndan dolay kiisel olarak sorumludur. Meclis atsndaki krs dokunulmazlnn dnda kiisel davranlardan dolay ortaya kacak su tekil eden her konuda soruturmaya ve yarglanmaya daima ak olmaldrlar.
• Milletvekilleri grevleri srasnda kamu hizmetlerinde grev yapan memur ve brokrat zerinde siyasi baskya neden olacak davranlarda bulunmamaldrlar.
• Milletvekilleri, kamu hizmeti yapmalar nedeniyle kendilerine salanan kamusal imkanlar amalar dnda kullanmamaldrlar.
• Milletvekilleri, Genel Kurul veya komisyonlarda yaplacak olan oylamalarda kendilerini seenlerin karlarn nde tutarak oylarn kullanmaldrlar. TBMM de kararlarn verirken hr iradelerini kullanmaya zen gstermelidirler.
• Genel Bakanlarnn veya parti gruplarnn istekleri olsa dahi, yanl bulduklar konulardaki kararlara evet dememelidirler. Lider Sultasna Kar Korkmadan Fikirlerini Aklayabilmeli ve gerektiinde istifa edebilme cesaretini gstermelidirler.
• Milletvekili toplumun bugnne ilikin sorunlarna zm ararken geleceine ynelik ngrlere sahip olmaldr.
• lkemizin ve Laik Cumhuriyetimizin blnmez btnl iin her eyi gze alabilmelidirler.
• Seildikten sonra meclis ats altnda yaptklar yemine sadakat gstermelidirler.

ANT ME 1982 ANAYASASI 3. KISIM I. BLMDE YER ALMAKTADIR:

Devletin varl ve bamszln, vatann ve milletin blnmez btnln, milletin kaytsz ve artsz egemenliini koruyacama; hukukun stnlne, demokratik ve laik cumhuriyete ve Atatrk ilke ve inklplarna bal kalacama; toplumun huzur ve refah, milli dayanma ve adalet anlay iinde herkesin insan haklarndan ve temel hrriyetlerden yararlanmas lksnden ve Anayasa'ya sadakatten ayrlmayacama; byk Trk milleti nnde namusum ve erefim zerine ant ierim

MLLETVEKL SEM KANUNU

Kabul Tarihi: 10 Haziran 1983 Kanun No: 2839(Resmi Gazete ile Neir ve ln: 13 Haziran 1983 - Say: 18076 Dstur, Tertip 5, c.22).

BRNC BLM: GENEL HKMLER,

AMA VE KAPSAM, MADDE 1 - Bu Kanun, milletvekili seimi sistem ve usuln, seim evreleriyle milletvekili saysn, seim dnemi ve zamann, ara seimi, seimin yenilenmesi, seilebilme ve aday olma esaslar ile milletvekili seimine ilikin ilkeleri ve uygulamalar dzenler.

SEM SSTEM VE USUL, MADDE 2 - Milletvekili seimi tek derecelidir. Seim nispi temsil sistemine gre, genel, eit ve gizli oyla, btn yurtta ayn gnde yarg ynetim ve denetimi altnda yaplr.Semen, oyunu tam bir serbestlikle kendisi kullanr.Oylarn saym, dkm ve tutanaklara balanmas, ak olarak yaplr.

MLLETVEKL SAYISI VE DAILIMI, MADDE 3 - (Deiik: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili says 550'dir. (lk cmleden sonra gelen blm, Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan 18.11.1995 gn ve E.1995/54 K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmitir.

SEM EVRELER VE IKARACAI MLLETVEKL SAYISI, MADDE 4 - (Deiik: 4125 - 27.10.1995) llerin karaca milletvekili saysnn tespitinde toplam milletvekili saysndan (...) (*) her il'e nce bir milletvekili verilir. (Deiik 2.fkra: 4138 - 23.11.95) Son Genel Nfus Saym ile belli olan Trkiye nfusu, birinci fkradaki illere verilen milletvekili says karldktan sonra kalan milletvekili saysna blnmek suretiyle bir say elde edilir. l nfusunun bu sayya blnmesi ile her ilin ayrca karaca milletvekili says tespit olunur.(...) (*) nfusu milletvekili karmaya yetmeyen illerin nfuslar ile artk nfus brakan illerin artk nfuslar byklklerine gre sraya konulur ve ilk hesapta iller arasnda bltrlmemi bulunan milletvekillikleri bu sraya gre datlr. Son kalan milletvekilliinin verilmesinde, iki veya daha fazla ilin eit nfus veya nfus art gstermesi halinde, bunlar arasnda ad ekilir.Yaplan tespit sonunda, karaca milletvekili says 18'e kadar olan iller, bir seim evresi saylr. karaca milletvekili says 19'dan 35'e kadar olan iller iki, 36 ve daha fazla olan iller seim evresine blnr. Bu seim evreleri, numara srasna gre adlandrlr.Bu illerin seim evreleri belirlenirken;

a) Seim evreleri, mmkn olduu lde eit veya birbirine yakn sayda milletvekili karacak ekilde oluturulur.

b) Mmkn olduu lde ilelerin mlki btnl dikkate alnr.

c) Ayn seim evresinde yer alacak ilelerin nfus ve coraf yaknlklar ile ulam imkanlar gznnde bulundurulur.Bu illerin milletvekili saysnn seim evrelerine datmnda; seim evrelerinin karacaklar milletvekili says, nfuslar bakmndan illerin milletvekili saysn tespit etmeye ilikin esaslara gre belirlenir.(*) Madde 4 n 1 ve 3. fkralarnda yeralan "100 milletvekili karldktan sonra kalan milletvekili saysndan", "Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin says 450'yi bulmad takdirde" szckleri, Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmitir.

SEM EVRELER VE IKARACAKLARI MLLETVEKL SAYISININ LANI, MADDE 5 - Seim evreleri ve her seim evresinin karaca milletvekili says, Yksek Seim Kurulu tarafndan, genel nfus saym sonularnn aklanmasndan itibaren en ge alt ay iinde, 4 nc madde uyarnca tespit edilerek Resm Gazete, radyo ve televizyonla iln edilir.

SEM DNEM, SEMN BALANGICI VE SEM GN, MADDE 6 - Trkiye Byk Millet Meclisinin seimleri be ylda bir yaplr.(Deiik ikinci fkra:12/10/2006-5550/1 md.) Her seim dneminin son toplant ylnn 20 Temmuz gn seimin balang tarihidir ve Kasm aynn ilk Pazar gn oy verilir. Sava sebebiyle yeni seimlerin yaplmasna imkn grlmezse, Trkiye Byk Millet Meclisi, seimlerin bir yl geriye braklmasna karar verebilir. Geri brakma sebebi ortadan kalkmamsa, erteleme kararndaki usule gre bu ilem tekrarlanabilir.

ARA SEM, MADDE 7 - Trkiye Byk Millet Meclisi yeliklerinde boalma olmas halinde, ara seime gidilir.Ara seimleri, her seim dneminde bir defa yaplr ve genel seimden otuz ay gemedike ara seime gidilemez. Ancak, boalan yeliklerin says, ye tamsaysnn yzde beini bulduu hallerde, ara seimlerinin ay iinde yaplmasna Trkiye Byk Millet Meclisince karar verilir. Genel seimlere bir yl kala ara seimi yaplamaz.(Ek fkra: 4778 - 2.1.2003/m.14) Yukarda yazl haller dnda, bir ilin veya seim evresinin Trkiye Byk Millet Meclisinde yesinin kalmamas halinde, boalmay takip eden doksan gnden sonraki ilk Pazar gn o seim evresinde ara seim yaplr.

SEMN YENLENMES, MADDE 8 - Seim dnemi bitmeden nce, seimin yenilenmesine Trkiye Byk Millet Meclisi veya Cumhurbakannca karar verilmesi halinde, durum Bakanlar Kurulu tarafndan krksekiz saat iinde iln olunur.(Deiik 2. fkra: 3403 - 10.9.1987) Yenileme karar Trkiye Byk Millet Meclisi tarafndan verilmise, Meclis, seimin yaplaca tarihi de belirler. Yenileme kararnn Cumhurbakannca verilmesi halinde, bu kararn verildii gnden sonra gelen doksannc gn takip eden ilk Pazar gn oy verilir.

SRELERN TESPT, MADDE 9 - Seimlerin yenilenmesine veya ara seimi yaplmasna karar verildii hallerde, Yksek Seim Kurulu, bu Kanun ile 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun ve 2820 sayl Siyas Partiler Kanununun seimlere ilikin olarak tespit ettii sreleri ksaltarak uygulayabilir.

SELME YETERL, MADDE 10 -

Yirmibe yan dolduran her Trk vatanda milletvekili seilebilir.

MLLETVEKL SELEMEYECEK OLANLAR, MADDE 11- Aada yazl olanlar milletvekili seilemezler:

a) lkokul mezunu olmayanlar,

b) Kstllar,

c) ykml olduu askerlik hizmetini yapmam olanlar,

d) Kamu hizmetinden yasakllar,

e) Taksirli sular hari, toplam bir yl veya daha fazla hapis veya sresi ne olursa olsun ar hapis cezasna hkm giymi olanlar,

f) Affa uram olsalar bile;

1. Zimmet, ihtils, irtikp, rvet, hrszlk, dolandrclk, sahtecilik, inanc ktye kullanma, dolanl ifls gibi yz kzartc sular ile istimal ve istihlk kaakl dnda kalan kaaklk sular, resm ihale ve alm satmlara fesat kartrma veya Devlet rlarn aa vurma sularndan biriyle mahkm olanlar, 1. (Deiik: 4778 - 2.1.2003 / m.15) Basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rvet, hrszlk, dolandrclk, sahtecilik, inanc ktye kullanma, dolanl iflas gibi yz kzartc sular ile istimal ve istihlak kaakl dnda kalan kaaklk sular, resmi ihale ve alm satmlara fesat kartrma veya Devlet srlarn aa vurma sularndan biriyle mahkum olanlar,
2. Trk Ceza Kanununun kinci Kitabnn, birinci babnda yazl sulardan veya bu sularn ilenmesini aleni olarak tahrik etme suundan mahkm olanlar,
3. Trk Ceza Kanununun 312 nci maddesinin ikinci fkrasnda yazl halk snf, rk, din, mezhep veya blge farkll gzeterek kin ve dmanla, aka tahrik etme sularndan mahkm olanlar, 3. (Deiik: 4778 - 2.1.2003 / m.15) Terr eylemlerinden mahkum olanlar,
4. Trk Ceza Kanununun 536 nc maddesinin birinci, ikinci ve nc fkralarnda yazl eylemlerle ayn Kanunun 537 nci maddesinin birinci, ikinci, nc, drdnc ve beinci fkralarnda yazl eylemleri siyas ve ideolojik amalarla ilemekten mahkm olanlar.

KNC BLM : SEM NCES LER

ADAYLIK, MADDE 12 -

• Bir siyas partiye mensup olsun veya olmasn seilme yeterliine sahip her Trk vatanda bu Kanun hkmlerine gre milletvekilliine adayln koyabilir. (Deiik 2. fkra: 3270 - 28.3.1986)
• 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun 14 nc maddesinin 11 inci fkras gereince Yksek Seim Kurulunun tespit ve ilan ettii seime katlabilecek siyas partiler, 2820 sayl siyas Partiler Kanunu hkmlerine gre, btn seim evrelerinde aday gsterebilirler. (Deiik son cmle: 3757 - 24.8.1991) (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.
  
  

LLER TOPLAMININ EN AZ YARISINDA TAM ADAY GSTERMEYEN SYAS PARTLERN DURUMU, MADDE 13 - (Deiik 1. fkra: 3757 - 24.8.1991) Herhangi bir sebeple iller toplamnn en az yarsnda 12 nci maddede ngrlen say kadar aday gstermemi olan veya bu illerin seim evrelerinin herhangi birinde 12 nci maddede ngrlen saydan eksik aday gstermi bulunan siyas partilerin genel merkezlerindeki yetkili organlarna Yksek Seim Kurulu tarafndan, eksiklerin derhal tamamlanmas lzumu bildirilir.lgili parti tekilat bu tebliden itibaren iki gn iinde eksik kalan adaylklar doldurur. Aksi takdirde o siyas parti btn seim evrelerinde seime katlma hakkn kaybeder.

LLER TOPLAMININ YARISINDAN FAZLASINDA ADAY GSTEREN PARTLERN DURUMU, MADDE 14 - (Deiik 1. fkra: 3757 - 24.8.1991) Siyas partiler tarafndan iller toplamnn yarsndan fazlasnda 12 nci maddede ngrlen say kadar aday gsterilmi olmakla beraber yary geen seim evrelerinin bir veya bir kanda eksik aday gsterilmesi halinde, Yksek Seim Kurulunca o partinin genel merkezindeki yetkili organlarna aday listelerinin tamamlanmas lzumu bildirilir. lgili parti tekilat bu tebliden itibaren iki gn iinde o evrelerin listelerindeki eksikleri tamamlar. Aksi takdirde, yukardaki madde hkm sakl kalmak artyla, adaylar eksik kalan seim evresinde o siyas parti, seime katlma hakkn kaybeder.

TRAZ ZERNE MEYDANA GELEN EKSKLER, MADDE 15 - Siyas partilerin aday listelerinde, yaplan itirazlar zerine eksiklik husule geldii takdirde, Yksek Seim Kurulunun tebliinden itibaren iki gn iinde bu eksikler tamamlanr. Aksi takdirde yukardaki maddeler hkmleri, bu hallerde de uygulanr.

SYAS PARTLERN ADAYLARI VE BAIMSIZ ADAYLARLAR, MADDE 16 - Siyas partiler anlaarak mterek liste halinde aday gsteremezler. Siyas partilere kaytl olmayan kimselerin, herhangi bir siyas parti tarafndan aday gsterilmeleri, kendilerinin yazl muvafakatlarna baldr. Bir kimse ayn zamanda deiik siyas partiden veya ayn partiden ayn eim iin birden fazla seim evresinden aday olamaz, aday gsterilemez ve seilemez. Bamsz adaylar da, ayn seim iin birden fazla seim evresinde aday olamaz ve seilemez.

KURULLARDA GREVL HAKMLERN DURUMU, MADDE 17 - Yksek Seim Kurulu ve il seim kurulu bakan ve yeleri ile ile seim kurulu bakanlar, bu grevlerinden ancak adaylklarn koymalar halinde ekilebilirler. Adayl tercih edenler, bu tercih haklarn genel ve ara seimlerin balangcndan bir ay nce, seimin yenilenmesine karar verilmesi halinde yenileme kararnn ilnndan balayarak yedi gn iinde kullanabilirler.Adayl tercih edenler, 18 ve 19 uncu maddelerde, memurlar hakknda konulan kaytlara tabi olurlar. l ve ile seim kurullarnda grevlendirilen hkimlerin grevli bulunduklar seim evrelerinde, eleri ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve shri hsmlar adaylklarn koyduklar veya aday gsterildikleri takdirde, bu hkimler seim kurullarndaki grevlerinden ekilmek ve durumu derhal yetkili merciine bildirmek zorundadrlar. Yksek Seim Kurulu Bakan ve yeleri, eleri ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve shri ksmlar hakkndaki ilemlerde kurul toplantlarna katlamazlar.

KAMU GREVLLER, SYAS PART YNETCLER VE TRK SLAHLI KUVVETLER MENSUPLARININ ADAYLII, MADDE 18- (Deiik: 4125 - 27.10.1995) Hkimler ve savclar, yksek yarg organlar mensuplar, yksek retim kurumlarndaki retim elemanlar, Yksekretim Kurulu, Radyo Televizyon st Kurulu yeleri, kamu kurumu ve kurulularnn memur statsndeki grevlileri ile yaptklar hizmet bakmndan ii nitelii tamayan dier kamu grevlileri, aday olmak isteyen belediye bakanlar ve subaylar ile astsubaylar, aday olmak isteyen siyas partilerin il ve ile ynetim kurulu bakan ve yeleri ile belediye meclisi yeleri, il genel meclisi yeleri, genel ve ara seimlerin balangcndan bir ay nce seimin yenilenmesine karar verilmesi halinde yenileme kararnn ilanndan balayarak yedi gn iinde grevlerinden ayrlma isteinde bulunmadka adaylklarn koyamazlar ve aday gsterilemezler.

GREVDEN AYRILMAYA LKN HKMLER, MADDE 19

• 18. madde kapsamna girenlerin ayrlma istekleri en yakn amire verilecek bir dilekeyle yaplr. Dilekede imzann sahibine ait olduu, amir tarafndan onanr ve doruca bal bulunduu bakanla veya kuruma derhal gnderilir.
• Dileke sahibine, dilekenin alndna dair bir belge ve mertebeler silsilesiyle amirlere de bilgi verilir.
• Ayn esaslar dairesinde telgrafla da mracaat yaplabilir.
• Dilekenin bakanla veya kuruma geldii tarihten itibaren, en ge on gn iinde ayrlma isteinin kabul edildii dileke sahibine ve amirlerine tebli olunur.
• Subay ve astsubaylarn sava ve seferberlik hallerindeki ayrlma istekleri hari olmak zere, ayrlma hakkn kazanm olanlarn, ayrlma istekleri reddedilemez.
• 1402 sayl Skynetim Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fkras hkm sakldr.
• Ayrlma istekleri kabul edilen subay ve astsubaylardan milletvekili seilmemi olanlar sonradan bu isteklerinden vazgeemezler ve silahl kuvvetlerine dnemezler.
• Ayrlma hakkn kazanmam olduklarndan dolay, ayrlma istekleri reddedilenler, aday listesine giremezler ve adaylklarn koyamazlar.
• Ayrlma istekleri kabul edilenler, grev banda bulunduklar srece propaganda mahiyetinde hi bir harekette bulunamazlar.
• Subaylar ile astsubaylar ve grevleri gerei resmi elbise giyenler, resmi elbiseyle propaganda yapamaz ve bu mahiyette herhangi bir harekette bulunamazlar.

SYAS PARTLERN ADAY LSTELERN VERMELER, MADDE 20 - (Deiik 1. fkra: 4125 - 27.10.1995) Siyas partilerin genel merkezleri, seime katlacaklar seim evrelerine ait aday listeleri (...) Yksek Seim Kuruluna (...) alnd belgesi karlnda n seim gnnden en ge on gn sonraki gn, saat 17.00'ye kadar verirler.(*)Yksek Seim Kurulu, bunlar derhal il seim kurullarna bildirir. Yksek Seim Kurulu, btn siyas partilerin aday listelerini Resmi Gazete ve radyo ile il seim kurullar da kendi evrelerine ait olanlar allm aralarla geici listeler halinde iln ederler.(*) Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile 20. maddenin deiik 1. fkrasnda "ile lke seim evresi milletvekilleri aday listelerini" ve "ayr ayr" szckleri iptal edilmitir.

BAIMSIZ ADAYLARIN MRACAATI, MADDE 21 - (Deiik 1. fkra: 4125 - 27.10.1995)

• Bamsz milletvekili adayl iin yaplacak bavuru, adayn milletvekili seilmek istedii evrenin il seim kurulu bakanlna, bu Kanunun adaylk iin arad art ve nitelikleri tadn belirten bir yaz ile (...) yaplr.
• Kurul bakanl bavurunun alndna ilikin bir belge verir ve derhal Yksek Seim Kuruluna duyurur.
• Yksek Seim Kurulu bu bavurular, il seim kurullar da kendi evrelerine ait olanlar, allm aralarla geici listeler halinde ilan ederler.
• (**)Bamsz adaylk iin bavuranlar, en yksek derecedeki Devlet memurunun brt ayl kadar paray ilgili mal sandna emaneten yatrp makbuzunu milletvekili seilebilmek iin gerekli bavurma belgelerine eklerler.
• (**) Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile 21. maddenin deiik 1. fkrasnda (...) ierisindeki "n seim gnnden bir gn nce saat 17.00'ye kadar" szckleri iptal edilmitir.

ADAYLARA KARI TRAZ, MADDE 22 - Adaylarn geici olarak ilnndan itibaren iki gn iinde il seim kuruluna itiraz edilebilir. tirazlar, il seim kurullarnca, en ge iki gn iinde karara balanr. lgililer, bu kararlara kar iki gn iinde Yksek Seim Kuruluna itiraz edebilirler.Yksek Seim Kurulu, gn iinde ve en ge, kesin aday listelerinin iln gnne kadar bu itirazlar karara balar.

ADAYLARIN NCELENMES, MADDE 23 - Bir il, bir ka seim evresine blnm olsa bile il seim kurullar, kendi seim evrelerinin adaylar hakknda yaptklar inceleme sonunda, bu Kanunda yazl adaylk artlarnda noksanlk veya aykrlk bulunduunu grrlerse, durumu geici iln tarihinden itibaren iki gn iinde ilgili adaya, siyasi partilerin il bakanlarna ve Yksek Seim Kuruluna bildirirler.

ADAYLARIN LANI, MADDE 24 - Adaylklar kesinletikten sonra, Yksek Seim Kurulu btn adaylar oy verme gnnden nceki ellibeinci gn, seim evreleri itibariyle Resmi Gazete ve radyo ile iln edilir. l seim kurullar da kendi seim evrelerindeki adaylar, Yksek Seim Kurulunun belirttii tarihte, allm aralarla iln ederler.

ADAYLIKTAN STFA VE LM, MADDE 25 - Aday listelerinin kesinletii tarihten, oy verme gn saat 17.00'ye kadar lm veya istifa nedeniyle aday listelerinde meydana gelecek eksilmeler, listelerin tamamlanmasn gerektirmez. Ancak, aday listelerinde yukardaki nedenlerle boalma olmas halinde listedeki adaylar liste srasna gre kaydrlmak suretiyle boalan yerler doldurulur.

NC BLMSEM GN LERKULLANILACAK OY PUSULASININ EKL,Madde 26 (Deiik : 27/10/1995 - 4125/13 md.) Milletvekili seimlerinde kullanlacak siyasi partilerin birleik oy pusulalar ile bamsz adaylarn oy pusulalar aadaki esaslar dahilinde hazrlanr:

a) Oy pusulalar, 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun 14 nc maddesinin (1) numaral bendindeki esaslara uygun olarak, kadnda "Trkiye Cumhuriyeti Yksek Seim Kurulu" fligran bulunan katlara Yksek Seim Kurulu tarafndan bastrlr.

b) Birleik oy pusulasnn en stne "Siyasi Partiler ve Bamsz Adaylar" ibaresi yazlr. Bu ibarenin altna seime katlan siyasi parti temsilcileri huzurunda Yksek Seim Kurulu tarafndan ekilen kura srasna gre, en bata ve ortada partinin zel iaretinin altnda ksaltlm ad, onun altnda da tam yaz halinde ad, onun altnda koyu renkli harflerle parti genel bakannn ad ve soyad, belirli bir aralk veya izgiden sonra ap iki santimetre olan bir bo daire baslr ve btn bunlarn alt izilir. Bu izginin altna o partinin kesinleen aday listesinde yer alan adaylarn ad ve soyadlar, aldklar sra numarasna gre yazlr. (Son cmle iptal Ana.Mah.'nin 18/11/1995 tarih ve E. 1995/54, K. 1995/59 sayl karar ile.) (1)c) Siyasi parti stunlar arasnda yarm (0,5) cm ve iki izgi ile belirlenmi bir aralk braklr.

d) (Deiik: 12/10/2006-5550/2 md.) Bamsz adaylar, son sradaki siyas partiden sonra yer alr. Bir seim evresinde birden fazla bamsz aday varsa sra, aralarnda ekilecek kura ile belirlenir. Bata ve ortada bamsz adayn ad ve soyad yazlr. Belirli bir aralk veya izgiden sonra ap iki santimetre olan bir bo daire baslr ve bunlarn alt izilir. Birden fazla bamsz aday stunlar arasnda, yarm santimetre ve iki izgi ile belirlenmi bir aralk braklr.

BRLEK OY PUSULALARININ MAHALLNE YOLLANMASI VE MHRLENMES, MADDE 27 -

• Her sendakta kullanlacak birleik oy pusulalar drtyzlk paketler halinde getirilerek Yksek Seim Kurulunca numaralanp mhrlendikten sonra yeteri kadar zarf ile birlikte seim evrelerine gnderilir.
• Paketleri alan ile seim kurullar, hangi numaral paketin hangi sandk kuruluna verildiini bir tutanakla tespit eder.
• Paketi alan sandk kurulu, oy verme gn, oy vermeye balamadan evvel paketi aar ve birleik oy pusulalarnn tamamn sandk kurulu mhr ile mhrler.
• Sandk kuruluna gelen semene bu oy pusulalarndan bir adet verilirken sandk kurulu mhrn tad ve hibir tarafnda herhangi bir iaret bulunmad kurul yelerine, mahitlere ve semene gsterilir.
• Siyas partilerin kesin adaylarnn ad ve soyadlar liste srasna gre il seim kurullarnca basl listeler halinde oy verme ve sandk alannda grlebilir yerlere aslr. Bu listelerde bamsz adaylar da ayr bir stunda ve birleik oy pusulasndaki sraya gre gsterilir(*).(*) Son cmle, 27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr. Yrrlkten kaldrma hkm ise, Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmekle, son cmle madde metnine tekrar konulmutur.

OYLARIN KULLANMA EKL, Madde 28 (Deiik : 28/3/1986 - 3270/32 md.)

• Semen, Yksek Seim Kurulu tarafndan yaptrlp sandk kurullarna kadar ulatrlm bulunan ve sandk kurulu bakannda oy verme sresince bulundurulmas mecburi olan ve birleik oy pusulas ile birlikte kendisine verilen "Evet" yazl mhr alarak oyunu kullanmak zere kapal oy verme yerine girer.(Deiik ikinci fkra:12/10/2006-5550/3 md.)
• Semen, "Evet" mhrn sadece tercih ettii siyas partiye veya varsa yalnzca oy vermek istedii bamsz adaya ait zel daire iine basmak ve oy pusulasn zarfa koymak suretiyle oyunu kullanr.(Deiik : 27/10/1995 - 4125/14 md.)
• Oyunu kullanan semen oy pusulasn katlayarak zarfa koyar ve zarf yaptrr. "Evet" yazl mhr sandk kurulu bakanna geri verir ve oyunu sanda atar.(Deiik drdnc fkra: 12/10/2006-5550/3 md.)
• Semen, "Evet" mhrn bast siyas partiye veya bamsz adaya oy vermi saylr. (Be ve altnc fkralar Mlga: 27/10/1995 - 4125/14 md.)

GEERL OYLARIN HESABI, MADDE 29 - (Deiik 1. ve 2. fkralar: 4125 - 27.10.1995)

• Bir seim evresinde seime katlan siyas partinin 28 inci maddenin ikinci fkras uyarnca alm olduu geerli oylarn toplam siyas partinin o seim evresinde alm olduu geerli oyu gsterir.
• Bamsz adayn alm olduu geerli oy, 28 inci maddenin ikinci fkras uyarnca elde ettii geerli oylarn toplamdr.
• Birinci ve ikinci fkralar uyarnca siyas partiler ile bamsz adaylarn aldklar geerli oylarn toplam o seim evresinin geerli oylarn gsterir.
• lke dzeyindeki geerli oylar, btn seim evrelerine ait geerli oylarn toplamdr

SAYIMIN TUTANAA GERLMES, MADDE 30 - (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)

DRDNC BLM: SEMDEN SONRA YAPILACAK LER

LELERDE SEM SONULARININ BRLETRLMES, MADDE 31 - le seim kurulu, sandk tutanaklarnn birletirilmesinde, siyas partiler ile bamsz adaylarn herbirinin aldklar oy saysn tespit ederek tutanaa geirilir.(kinci cmle, 27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)

L SEM KURULLARINDA BRLETRME, MADDE 32 - l seim kurulu, ile seim kurullarndan gelen tutanaklar, yukardaki maddede belirtilen ekilde birletirir ve her seim evresindeki;

a) Semenlerin saysn,

b) Oylarn kullanan semenlerin saysn,

c) tiraz edilmi veya ihtilafl grlm olup da, geerli saylarak hesaba katlan oy pusulalar saysn,

d) Geerli saylmayan ve hesaba katlmayan oy pusulalar saysn,

e) Geerli saylan ve hesaba katlan oy pusulalar genel toplamn,

f) Seime katlm olan siyas partiler ile bamsz adaylardan herbirinin ald oy miktarn gsteren geerli oy pusulalar saysn,

g) (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)

h) (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)

Seim evrelerine gre ayr ayr tutanaa geirir.

GENEL BARAJ VE HESAPLANMASI,MADDE 33 - (Deiik 1. Fkra: 3377 - 23.5.1987)

• Genel seimlerde lke genelinde, ara seimlerde seim yaplan evrelerin tmnde, geerli oylarn % 10'unu gemeyen partiler milletvekili akaramazlar.
• Bu siyas parti listesinde yer alm bamsz adaylarn seilebilmesi de listesinde yer ald siyas partinin lke genelinde ve ara seimlerde seim yaplan evrelerin tmnde yzde onluk baraj amas ile mmkndr.
• l seim kurullar, yukardaki madeye gre, birletirme tutanan dzenledikten sonra sonular en seri ekilde telgrafla, ayrca telefon veya telsizle Yksek Seim Kuruluna bildirirler.
• Yksek Seim Kurulu, btn illerden bu ekilde alnan bilgilere gre, Trkiye genelinde geerli oylarn toplamn yapar ve her siyas partinin ald geerli oy toplamn genel geerli oy toplamna blerek, siyas partilerin lke genelinde ald oy yzdesini hesaplar ve yzde onluk baraj aan siyas partilerin isimlerini il seim kurullarna bildirir ve iln eder.
• Bu ilndan sonra, bir veya bir ka seim evresinde, seimin iptaline karar verilmesi lke genelinde alnan oy yzdesinin yeniden tespitini gerektirmez.

BR SEM EVRESNDE SYAS PARTLERN VE BAIMSIZ ADAYLARIN ELDE EDECEKLER MLLETVEKL SAYISININ HESABI, MADDE 34 - Bamsz adaylar ile yukardaki maddede yazl oran aan siyas partilerin, bir seim evresinde elde edecekleri milletvekili says aadaki ekilde hesaplanr.(Deiik 2. fkra: 4125 - 27.10.1995)(Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmitir.)(Deiik 3. fkra: 3377 - 23.5.1987)(Deiik 1. cmle: 4138 - 23.11.1995)

• Seime katlm siyas partilerin ve bamsz adaylarn adlar alt alta ve aldklar geerli oy saylar da hizalarna yazlr. Siyas partilerin oy saylar, nce bire, sonra ikiye, sonra e ... il o evrenin karaca milletvekili saysna ulancaya kadar blnr. Elde edilen paylar ile bamsz adaylarn aldklar oylar ayrm yaplmakszn en bykten en ke doru sralanr.
• Seim evresinden kacak milletvekili says kadar bu paylarn sahibi olan partilere ve bamsz adaylara rakamlarn byklk srasna gre milletvekili tahsis olunur. (Ek cmle: 3403 - 10.9.1987)
• Alt milletvekili karacak seim evrelerinde blme ilemi bir eksii ile yaplr. (Ek cmle: 3404 - 17.10.1987) (27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 21/a maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)
• Son kalan milletvekillii iin birbirine eit rakamlar bulunduu takdirde, bunlar arasnda ad ekilmek suretiyle tahsis yaplr.(Deiik 5. fkra: 4138 - 23.11.95)
• Seime katlan siyas partilerden hi birisi yukardaki maddede yazl oran aamam ise milletvekilleri nc ve drdnc fkra hkmlerine gre paylatrlr.(Ek fkra: 3270 - 28.3.1986)
• Kontenjan aday gsterilen seim evrelerinde, geerli oylarn en ounu alm olan siyasi partinin kontenjan aday, seim evresi barajn ap amadna baklmakszn milletvekilliini kazanm olur.

SYAS PARTLERN IKARACAKLARI LKE SEM EVRES MLLETVEKL SAYISININ HESABI, MADDE 34/A - (Ek: 4125 - 27.10.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmitir.

SYAS PART ADAYLARINDAN SELENLERN TESPT, MADDE 35 - (Deiik: 4125 - 27.10.1995) l seim kurulu bakan alnan sonulara gre, o seim evresinde; siyas parti aday listelerinden ve varsa bamsz adaylardan seilenleri tespit eder ve tutanan bir suretini o seim evresinde ilan ettirir. Dier bir suretini, bir hafta sre ile il seim kurulu kapsna astrr.

MLLETVEKL SELENLERN YKSEK SEM KURULUNA BLDRLMES VE TUTANAKLARIN VERLMES, MADDE 36 - Milletvekili seilenler belli olur olmaz, seilenlerin ad ve soyadlar ve parti aday iseler mensup olduklar siyas parti, il seim kurullarnca en seri ekilde telgrafla, ayrca telefon veya telsiz ile seim evreleri de gsterilerek Yksek Seim Kuruluna bildirilir.(Deiik 2. fkra: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili seilenlere il seim kurulu tarafndan, milletvekili seildiklerine dair derhal bir tutanak verilir. Bu tutanaklardan iki rnei de Yksek Seim Kurulu Bakanlna en seri vastayla gnderilir. (...) Yksek Seim Kurulu Bakanl tutanaklardan birini Trkiye Byk Millet Meclisi Bakanlna verir.

(*)SEM SONULARININ YAYIMI, MADDE 37 - Yukardaki maddenin birinci fkras uyarnca il seim kurullarndan bilgi verildike, Yksek Seim Kurulu bu bilgileri bekletmeden radyo ve televizyon ile derhal yaymlar.Btn illerden verilecek bilgiler tamamlanr tamamlanmaz, tasdikli tutanak suretlerinin alnmas veya itiraz varsa bu itirazn incelenerek karara balanmas beklenmeksizin, her partinin kazand milletvekili says ve milletvekili seilenlerin ad ve soyadlar Yksek Seim Kurulunca Trkiye Radyo ve Televizyonlar ile derhal yaymlanr.Seim sonularn gsteren tutanaklarn btn illerden gnderilmesi zerine, Yksek Seim Kurulu, en ksa zamanda Radyo ve Televizyon ve Resm Gazete ile ikinci bir bildiri yaymlanarak, iller ve seim evreleri itibariyle, milletvekili seilenlerin ad ve soyadlarn, semen saysn, oy kullanan semen saysn, katlma orann, geerli oy pusulas saysn her parti ile bamsz adaylarn kazandklar oy saysn aklar.Devlete ait btn ulatrma ve haberleme aralar, seim kurullar arasnda seimle ilgili haber, yaz, bilgi ve malzemenin ulatrlmasnda ncelikle kullanlr.

SEM SONULARININ DEVLET STATSTK ENSTTS BAKANLII TARAFINDAN YAYINLANMASI, MADDE 38 - Devlet statistik Enstits Bakanl, Yksek Seim Kurulu tarafndan kendisine verilecek belgelere dayanarak, iller, seim evreleri ve ileler, seim blgeleri ve sandk blgeleri itibariyle, sandk kurullar tutanaklarnda bulunan bilgileri en ge, seimi takip eden bir yl iinde yaymlar.

SEMN VEYA TUTANAIN PTAL, MADDE 39 - Oylarn dkmne, saymna veya bu oylarn partiler ile bamsz adaylara blmne ilikin olarak milletvekili tutanaklarna yaplan itiraz zerine yeniden yaplan dkm, saym ve hesap sonucunda tutanaklarn iptaline karar verildii takdirde, yeniden yaplacak dkm, saym ve hesap sonucuna gre seilmi olduklar anlalanlara Yksek Seim Kurulu tarafndan tutanaklar verilir.Bir seim evresinde yaplan seimin, seim ilemleri sebebiyle iptaline karar verildii takdirde, o seim evresinde yeniden seim yaplr ve Yksek Seim Kurulu seimin iptaline dair kararla birlikte o evrede, seimin yaplacan Resmi Gazete ve dier vastalarla derhal iln eder.Bu ilndan sonra gelen (Deiik ibare: 4778 - 2.1.2003 / m.16) "doksannc gn" takip eden ilk Pazar gn oy verme gndr.Yukardaki fakralar dnda milletvekillerinden bir veya birkann tutanaklarnn iptaline karar verildii takdirde, tutanaklar iptal olunan milletvekilleri yerine, 34 ve 35 inci madde esaslarna gre sradaki adaya tutanak verilir.Srada olanlar yetmedii takdirde, ak kalan milletvekillikleri iin Kanunun ara seimi hakknda kabul ettii hkmlere uyulur.(*) Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile (...) ierisindeki "lke seim evresinden milletvekili seilenlerin tutanaklar ise Yksek Seim Kurulu tarafndan tanzim edilerek seilenlere verilir." tmcesi iptal edilmitir.

SEM BELGELERNN SAKLANMASIMADDE 40 - Hesaba katlan ve katlmayan ve itiraza uram olan oy pusulalar, saym ve dkm cetvelleri ve milletvekilliine seilme tutanaklar ve seimle ilgili dier her trl evrak, iki yl sre ile ilelerde ile seim kurulu bakan, illerde il seim kurulu bakan tarafndan saklanr ve Yksek Seim Kurulunun talebi olmadka hibir yere gnderilemez.

BENC BLM: ETL HKMLER

BAIMSIZ ADAYLARIN EMANETEN YATIRDIKLARI PARA HAKKINDA YAPILACAK LEMLER, MADDE 41 - (Deiik 1. fkra: 4125 - 27.10.1995) Milletvekili seimi sonucunda bamsz adayn ald oy seilmesine yetmezse emanete alnan paraHazineye gelir yazlr. len veya kanun sre iinde adaylktan vazgeen veya adaylklar reddedilen veya yukardaki fkrada belirtilen saydan ok oy alan bamsz adaylara veya kanun miraslarna seimden sonra mracaat etmeleri halinde emanetteki para geri verilir.

ZEL HKM BULUNMAYAN HALLERDEK UYGULAMA, MADDE 42 - Bu Kanunda zel hkm bulunmayan hallerde, 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun bu Kanuna aykr olmayan hkmleri uygulanr. Yksek Seim Kurulu, milletvekili seimlerinin salk ve dzenli bir ekilde gereklemesini salamak amacyla gerekli ilke kararlar almaya yetkilidir.

ALTINCI BLMDETRLEN KANUN HKMLER, MADDE 43 - 26.04.1961 tarih ve 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun maddelerinde bulunan "Cumhuriyet Senatosuna ilikin hkmler" madde metinlerinden karlmtr.MADDE 44 - 61 - (24 Nisan 1961 tarih ve 298 sayl "Semenlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanun"un 7, 14, 52, 103, 149, 151, 152, 153, 157, 159, 160, 161, 162, 164, 168, 169, 170 ve 180 inci maddelerinde yaplan deiikliklere dair olup ad geen kanun metnine ilenmitir.)MADDE 62 - (22 Nisan 1983 tarih ve 2820 sayl "Siyasi Partiler Kanunu"nun geici 6 nc maddesinin deitirilmesine dair olup ad geen kanun metnine ilenmitir.)

YEDNC BLM: GEC HKMLER

GEC MADDE 1 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonra yaplacak milletvekili seimi iin oy verme gn 6 Kasm 1983 tarihidir.Seim dneminin balang tarihi Yksek Seim Kurulunca, yukardaki fkrada belirtilen oy verme gn esas alnarak tespit ve iln edilir. Yksek Seim Kurulu, bu Kanun ile 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanun ve 2820 sayl Siyas Partiler Kanununun seimlere ilikin olarak tespit ettii sreleri ksaltarak uygulayabilir.6 Kasm 1983 tarihinde yaplacak Trkiye Byk Millet Meclisi seimlerinin bu Kanunun 6 nc madesinde ngrlen be yllk sresinin hesabnda, oy verme gn olarak Ekim 1983 aynn ikinci pazar gnnn tarihi esas alnr.

GEC MADDE 2 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonra yaplacak ilk milletvekili seiminde siyas partilerin seime katlabilmeleri iin byk kongrelerini yapm olmalar art aranmaz. Ancak, yksek Seim Kurulunca tespit ve iln edilecek seim dneminin balang tarihine kadar illerin en az yarsnda tekilat kurmu olmalar gerekir.

GEC MADDE 3 - 2820 sayl Siyas Partiler Kanununun geici drdnc maddesinde, siyas parti kurucular zerinde, Mill Gvenlik Konseyinin incelemede bulunmak ve haklarnda olumsuz karar alnanlarn deitirilmesini talebetmet yetkisi, ayn kanunun geici altnc maddesine gre, bu Kanunun yrrle girmesini mteakip yaplacak ilk milletvekili genel seimleri iin siyas partilerin kurucular kurulunca tespit edilecek milletvekilleri adaylar hakknda da aadaki esaslara gre uygulanr.

a) Mill Gvenlik Konseyi; Siyas Partilerce hazrlanan milletvekili aday listelerini, Yksek Seim Kurulu Bakanl tarafndan geici olarak iln edildii tarihten itibaren oniki gn iinde inceler.

b) Yukardaki (a) bendi hkmlerine gre yaplan inceleme sonunda Mill Gvenlik Konseyince hakknda olumsuz karar alnan milletvekili adaylarnn isimleri ilgili siyas parti listelerinden kartlmak zere Yksek Seim Kurulu Bakanlna bildirilir. Mill Gvenlik Konseyinin adaylar hakknda ald bu karar kesindir.

c) (Deiik: M.G.K. Karar No: 155 - 19.9.1983) Mill Gvenlik Konseyinin (a) bendi uyarnca ilk incelemesi srasnda haklarnda olumsuz karar alnmas nedeniyle siyas parti aday listelerinden kartlan milletvekili adaylarnn yerine, ilgili siyas partiler iki gn iinde yeni adaylarn birer yedei ile beraber sralarn da belirtmek suretiyle Yksek Seim Kurulu Bakanl araclyla Mill Gvenlik Konseyine bildirebilirler. Mill Gvenlik Konseyi bildirilen bu adaylar zerindeki incelemesini yedi gn iinde tamamlar.Yaplan inceleme sonunda Mill Gvenlik Konseyince adaylklar olumlu grlenlerin adlar Yksek Seim Kurulu Bakanlna bildirilir.

d) Kanunun siyas partilerin seimlere katlabilmelerine ilikin hkmleri sakl kalmak kouluyla Milli Gvenlik Konseyi tarafndan olumsuz karar alnmak suretiyle listeden kartlm bulunan adaylar nedeniyle listenin, herhangi bir nedenle tamamlanamam olmas o siyas partinin kalan adaylarla seime katlmasna engel olmaz.

GEC MADDE 4 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonra yaplacak ilk milletvekili genel seiminde; Mill Gvenlik Konseyi, Yksek Seim Kurulu Bakanl tarafndan geici olarak iln edilen listedeki bamsz adaylarn durumunu, iln tarihinden itibaren oniki gn iinde inceler. Hakknda olumsuz karar alnan bamsz aday, listeden karlmak zere Yksek Seim Kurulu Bakanlna bildirilir. Mill Gvenlik Konseyinin bamsz adaylar hakknda ald bu kararlar kesindir.

GEC MADDE 5 - Bu Kanunun yrrle girmesini mteakip, yaplacak ilk milletvekili genel seimlerinde, semenler "Evet" mhrn sadece tercih ettii siyas partiye veya varsa yalnzca bir bamsz adaya ait zel daire iine basmak suretiyle oylarn kullanrlar. Adaylar iin tercih iaretli kullanlmaz.Semen tarafndan ilgili siyas partiye ait zel daire iine mhr basldktan sonra o partiye ait listede tercih iaretleri konmu ise bu iaretler oy pusulasn geersiz klmaz.Saymn tutanaa geirilmesi, ilelerde, il seim kurullarndaki birletirme ilemleri yukardaki fkralarn esaslar gznnde bulundurularak yaplr.34 nc madde uyarnca partilerin kazand milletvekillikleri says tespit edildikten sonra birleik oy pusulasnda yer alan parti listesindeki sraya gre o partiden milletvekilliine seilenler tespit edilir.

GEC MADDE 6 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten itibaren en ge otuz gn iinde Yksek Seim Kurulu tarafndan son genel nfus saym sonularna gre, 4 nc madde uyarnca seim evreleri ve her seim evresinin karaca milletvekili says tespit edilerek Resmi Gazete, radyo ve televizyonla iln edilir.

GEC MADDE 7 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonraki ilk milletvekili genel seimlerinde ile seim kurulu, bir bakan ile alt asl ve alt yedek yeden oluur. le seim kurulunun iki asl ve iki yedek yesi memurlar arasndan, drt asl ve drt yedek yesi seim evresinde seime katlm siyas parti yeleri arasndan seilir. O seim evresinde drtten fazla siyas parti seime katlm ise, ile seim kurulunun partili asl yelerinin hangi partilerden alnaca, ile seim kurulu bakan tarafndan kura ile tespit edilir. Bu halde partili yedek yeler asl yelik alamayan siyas partilere ncelik verilmek suretiyle ayn ekilde kura ile belirlenir.Bir seim evresinde drtten az siyas parti seime katld takdirde ile seim kurulunun bo kalan yelikleri, parti yesi olmayan ve bu grevi yapabilecek kiilerin seilmesi suretiyle tamamlanr.

GEC MADDE 8 - Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonraki ilk milletvekili genel seimlerinde sandk kurulu bir bakan ile alt asl ve alt yedek yeden oluur.le seim kurulu bakan;a) Sandk kurulunun bakan ile iki asl ve iki yedek yesini memurlar arasndan,b) Sandk kurulunun partili drt asl ve drt yedek yesini o seim evresinde seime katlm bulunan siyas parti yeleri arasndan,Seer.O seim evresinde drtten fazla siyas parti seime katlm ise her sandk kurulu iin ayr ayr olmak zere ile seim kurulu bakan tarafndan kura ile sandk kurullarnn asl yeliinin hangi siyas partilere verilecei tespit edilir. Bu halde sandk kurullarnn partili yedek yeleri asl yelik alamayan siyas partilere ncelik verilmek suretiyle ayn ekilde kura ile belirlenir.Sandk kurulu yesi olarak grevlendirilecek memur bulunamad veya o seim evresinde drtten az siyas parti seime katld takdirde, kurulun bo kalan yelikleri parti yesi olmayan ve bu grevi yapabilecek kiilerin seilmesi suretiyle tamamlanr.

GEC MADDE 9 - Yaplacak ilk milletvekili genel seimlerinde;a) nceden kte yazldklar halde oy verme tarihinde kstl veya kamu hizmetlerinden yasakl olanlar veya ceza infaz kurumlarnda hkml veya tutuklu olarak bulunanlar oy kullanamazlar.b) Yazm veya gncelletirme srasnda hkml veya tutuklu olduklar iin kt yazlmayanlardan, bilahare tahliye edilenler oy verme gnnden nceki onbeinci gn saat 17.00'ye kadar ikametghlarnn bulunduu yer ile seim kuruluna tahliye edildiklerine ilikin belge ile birlikte bavurmalar ve oy verme yeterliine sahip olmalar halinde srenin gemi ve ktn kesinlemi olmasna baklmakszn kte ve ikmetgahlarnn bulunduu sandk listelerine dahil edilmelerine ile seim kurulunca karar verilir.

GEC MADDE 10 - lk milletvekili genel seiminde kullanlacak semen ktklerinin yazm veya gncelletirilmesi srasnda yurt dnda bulunan Trk vatandalar seim gnnden nceki onbeinci gn saat 17.00'ye kadar ikametghlarnn bulunduu yer ile seim kuruluna pasaportlaryla bavurmalar ve oy verme yeterliine sahip olmalar halinde srenin gemi ve ktn kesinlemi olmasna baklmakszn kte ve sandk listelerine dahil edilmelerine ile seim kurullarnca karar verilir ve durum, hangi sandkta oy kullanabilecekleri de belirtilmek suretiyle pasaportlarna ilenir.

GEC MADDE 11 - lk milletvekili genel seiminde kullanlacak semen ktklerinin yazm veya gncelletirilmesi srasnda er, onba, kta avuu veya asker renci olduklar iin kte yazlmayanlardan; terhis edilen veya askerlikle iliii kesilenler ile subay veya astsubay olanlar oy verme gnnden nceki onbeinci gn saat 17.00'ye kadar ikametghlarnn bulunduu yer ile seim kurullarna bu durumlarna ilikin belge ile birlikte bavurmalar ve oy verme yeterliine sahip olmalar halinde srenin gemi ve ktn kesinlemi olmasna baklmakszn kte ve ikametghlarnn bulunduu sandk listelerine dahil edilmelerine ile seim kurullarnca karar verilir.

GEC MADDE 12 - (23 Mays 1987 tarih ve 3377 sayl Kanunun 14 nc maddesiyle yrrlkten kaldrlmtr.)

GEC MADDE 13 - (Ek: 4135 - 21.11.1995) 10.06.1983 tarih ve 2839 sayl Milletvekili Seimi Kanununun 27.10.1995 tarih ve 4125 sayl Kanunla Deiik 20 nci maddesinin birinci fkrasndaki on gnlk sre, 20 nci Dnem Milletvekili Seimlerinde onbe gn olarak uygulanr ve bu sre ksaltlamaz. Yksek Seim Kurulu seim takvimi dzenlemesini buna gre yapar.

GEC MADDE 14 - (Ek: 4138 - 23.11.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 7 Aralk 1995 tarih ve 22486 sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 1.12.1995 tarih ve E.1995/56 - K.1995/60 sayl karar ile iptal edilmitir.)

GEC MADDE 1 - (4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yrrle girmesinden seim tarihine kadar olan sre iinde siyasi partilerin tzklerinde seimle ilgili hkmlerin dzenlenmesi veya deitirilmesi iin deiiklik yapma yetkisi partilerin merkezdeki yetkili karar organlarna aittir.

GEC MADDE 2 - (4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yaymndan sonra yaplacak ilk milletvekili genel seimi iin yurt dnda (....) vatandalarmzn oturduklar lkelerde oy kullanmalar, serbest, eit, gizli, tek dereceli, genel oy ak saym ve dkm esaslarna gre Yksek Seim Kurulunun ynetiminde gerekletirilir.(*)Yksek Seim Kurulu bu seimin gereklemesi iin, gerekli grd hallerde uygun grd yurtdndaki Dileri Bakanl personelini grevlendirebilir.Bu seimler iin Yksek Seim Kurulunun ngrd hususlar Dileri Bakanlnca uygulanr.Bu seimlerin yurtdnda gerekletirilmesi konusunda fiili veya hukuki herhangi bir engelin veya sair zorunlu hallerin grlmesi durumunda 26.4.1961 tarih ve 298 sayl Kanunun gmrk kaplarnda oy vermeye ilikin 94 nc maddesi hkm uygulanr.(*) Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile (...) ierisindeki "mukim" szc iptal edilmitir.

GEC MADDE 3 - (4125 - 27.10.1995) XX nci dnem milletvekili genel seiminde, aday olabilmek iin kamu grevlilerinin istifalar ve bu istifalarn kabul, siyasi partilerin hangi seim evrelerinde hangi usul ve esaslarla aday tespiti yapacaklarnn bildirilmesi, ceza infaz kurumlar ve tutukevlerinde bulunan tutuklularn oy verme ilemi ile gmrk kaplarnda yaplacak oy verme ilemi ve bunlarla ilgili sreleri ve kanunlardaki seimlerle ilgili dier sreleri oy verme gnn esas alarak icabnda ksaltmak suretiyle tespit ve ilana, yeni tekil olunan ve bu Kanunun yrrle girdii tarihe kadar adli tekilat kurulmam bulunan ilelerin seim i ve ilemlerinin hangi ile seim kurullarnca yrtleceine ve kullanlacak oy pusulalarnn gerektiinde uygun grecei il seim kurullar vastasyla bastrmaya ve sandk kurullarna gnderilecek oy pusulalarn ihtiyac dikkate alarak uygun grecei adetlerle paketlenmesine karar vermeye Yksek Seim Kurulu yetkilidir.

GEC MADDE 4 - (4125 - 27.10.1995) (Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile iptal edilmitir.)

GEC MADDE 5 - (4125 - 27.10.1995) XX nci dnem milletvekili genel seiminde propaganda amacyla bayrak, flama ve benzeri malzemeler, cadde, sokak ve mahallere aslamaz. (...) miting yaplan meydanlar, sadece miting sresince bu hkmn dndadr. Bu fkra hkmne aykr hareket edenler hakknda 298 sayl Seimlerin Temel Hkmleri ve Semen Ktkleri Hakknda Kanunun 151 inci maddesinin birinci fkras hkm uygulanr.(*)(*) Anayasa Mahkemesi'nin 21 Kasm 1995 tarih ve 22470 Mk. Sayl Resmi Gazete'de yaymlanan, 18.11.1995 gn ve E.1995/54 - K.1995/59 sayl karar ile (...) ierisindeki "Siyasi parti tekilat binalarnn nleri ve" szckleri yaymndan iki ay sonra yrrle girmek zere iptal edilmitir.

GEC MADDE 6 - (4125 - 27.10.1995) Seim sularndan doan kamu davas, seimin bittii tarihten itibaren ay iinde almad takdirde kovuturma yaplamaz.GEC MADDE 7 - (4125 - 27.10.1995) Bu Kanunun yrrle girdii tarihten sonra yaplacak milletvekili seimi iin oy verme gn 24 Aralk 1995 tarihidir.Seim dneminin balang tarihi Yksek Seim Kurulunca yukardaki fkrada belirtilen oy verme gn esas alnarak tespit ve ilan edilir.

SEKZNC BLM: SON HKMLER

SEMDE OY KULLANMAYANLAR, MADDE 63- (Deiik: 3270 - 28.3.1986) Semen ktnde kayd ve sandk listesinde oy kullanma yeterlii bulunduu halde, Milletvekillii genel ve ara seimlerinde meru mazeretleri olmakszn katlmayanlar, ile seim kurulu bakan tarafndan onbin lira para cezasyla cezalandrlrlar. Bu karar kesindir. (**)(**) 27 Ekim 1995 tarih ve 4125 sayl Kanunun 22 nci hkm gereince, semen ktnde kayd ve sandk listesinde oy kullanma yeterlii bulunduu halde XX nci Dnem Milletvekili Genel Seimine hukuki veya fiili mazeretleri olmakszn katlmayanlara, 2839 sayl Milletvekili Seimi Kanununun 63 nc maddesinde gsterilen para cezas ikiyzellibin lira olarak uygulanr.

YRRLKTEN KALDIRILAN KANUNLARMADDE 64 - 24.05.1961 tarih ve 304 sayl Cumhuriyet Senatosi yelerinin Seimi Kanunu ile 25.05.1961 tarih ve 306 sayl Milletvekili Seimi Kanunu ve bu kanunlarn btn ek ve deiiklikleri yrrlkten kaldrlmtr.

YRRLKMADDE 65 - Bu Kanun yaym tarihinde yrrle girer.YRTMEMADDE 66 - Bu Kanun hkmlerini Bakanlar Kurulu yrtr

Gnderen ilkay pekta zaman: 16:06

Ek ve ayrntl bilgiler ieren ikinci bir kaynak:

Milletvekili seimi > http://www.anayasa.gen.tr/tbmm-secim.htm

Kemal Gzler, Trk Anayasa Hukuku, Bursa Ekin Kitabevi Yaynlar, 2000, s.263-295'ten alnmtr.